Zestaw audio do gramofonu, który zbierze za dużo szumów
Do czyszczenia potrzebujesz trzech rzeczy: miękkiej szczotki z włosiem o cienkich końcach, roztworu wody destylowanej z kilkoma kroplami łagodnego detergentu oraz czystej, chłonnej ściereczki z mikrofibry. Woda z kranu zostawia osad z minerałów, który po wyschnięciu sam generuje szum. Detergent musi być bez dodatków nawilżających i zapachowych — one osiadają w rowku i trudno je usunąć. Alkoholu nie używaj wcale, chyba że producent płyty wprost na to pozwala.
Najprostsza ochrona to odpowiednie miejsce. Wybierz najchłodniejszy pokój w mieszkaniu, z dala od okien i urządzeń grzewczych. Płyty trzymaj pionowo, w ciasno wypełnionych przedziałach, tak aby się nie wyginały. Jeśli masz ich mało, użyj sztywnej podpory – nawet tekturowej przekładki – żeby nie przechylały się na bok. Nie układaj ich na płasko jedna na drugiej, bo dolne egzemplarze są wtedy dociskane i nagrzewają się od siebie. W czasie upałów zamknij okna w ciągu dnia i zasłoń rolety; wietrz nocą, gdy temperatura spada. Warto też trzymać w pokoju zwykły termometr – kosztuje niewiele, a daje konkretną informację, kiedy trzeba działać.
Największy błąd to ślepe zaufanie do słowa „remastered". Producenci chętnie je eksponują, ale nie mówią, jak przebiegła obróbka. Często podkręca się głośność i kompresję, przez co winyl traci dynamikę, a igła zbiera więcej trzasków. Wartościowe reedycje mają w opisie informację o źródle: oryginalne taśmy analogowe, matryce z epoki lub pliki cyfrowe. Bez tego wznowienie jest loterią.
Największa pułapka to kupowanie kolejnych elementów, zamiast poprawiania tego, co już masz. Zanim wymienisz kolumny, sprawdź ustawienie igły, wysokość ramienia i jakość przedwzmacniacza. Prosty zestaw złożony świadomie zagra lepiej niż drogi, w którym jeden element nie pasuje do reszty. Zestaw audio do gramofonu nie jest gotowym pudełkiem — to łańcuch, w którym najsłabsze ogniwo decyduje o wszystkim.
Po podłączeniu zrób jedną rzecz: odsłuchaj tę samą płytę z wejścia gramofonowego i z przedwzmacniacza zewnętrznego wpiętego w linię. Różnica w basie i szumie powie ci więcej niż katalogowe dane. Dopiero potem decyduj o zakupie kolejnego elementu toru.
Gramofon sam nie zagra. Z wkładki wychodzi sygnał o bardzo niskim napięciu, rzędu kilku miliwoltów, i dopiero wzmacniacz z wejściem gramofonowym lub przedwzmacniaczem podnosi go do poziomu, który reszta toru audio potrafi przyjąć. Bez tego sygnał jest zbyt słaby i zbyt „cienki" w basie, a przy tym poddany korekcji RIAA, której zwykłe wejścia liniowe nie odwracają. Skutek jest zawsze ten sam: cichy, ostry dźwięk bez dołu i przesterowanie, gdy podkręcisz głośność.
Ustawienie elementów to nie kwestia estetyki. Gramofon powinien stać na sztywnej, poziomej powierzchni, z dala od głośników, żeby drgania nie wracały do igły. Przedwzmacniacz trzymaj z dala od zasilaczy i routera. Kolumny ustaw symetrycznie względem miejsca odsłuchu, z lekkim skręceniem do środka. Zanim uznasz, że coś jest zepsute, sprawdź nacisk igły i stan wkładki. Zużyta igła zbiera więcej szumu i niszczy płyty, a to najczęstsza przyczyna dźwięku, który wydaje się „płaski" albo „chropowaty".
Dopasowanie, które decyduje o basie Najczęstszy błąd to podłączenie gramofonu do wejścia AUX, CD albo TAPE i narzekanie na brzmienie. Drugi w kolejności: zdublowanie korekcji — gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem wpięty do wejścia PHONO. Wtedy korekcja RIAA działa dwa razy i dźwięk staje się przesterowany, z podbitym dołem i ściętą górą. Trzeci błąd to ignorowanie pojemności: do wejścia gramofonowego dochodzi kabel i pojemność wejścia, a zbyt duża pojemność przy wkładce MM podbija okolice 8–10 kHz i dodaje ostrości. Krótki, ekranowany kabel o niskiej pojemności rozwiązuje sprawę taniej niż wymiana sprzętu.
Oceń, czy warto wymieniać wzmacniacz, czy tylko dokupić przedwzmacniacz. Jeśli obecny wzmacniacz ma wejście PHONO i gra czysto, wymiana nic nie da poza pustym portfelem. Jeśli wejście ma słabe parametry albo go brakuje, zewnętrzny przedwzmacniacz zwykle wystarcza. Przy wkładce MC sprawdź, czy przedwzmacniacz obsługuje jej niski poziom i właściwe obciążenie — inaczej zostaniesz z suchym, cienkim dźwiękiem.
Reedycja winylowa nie zawsze brzmi lepiej od oryginału. Rynek zalewają wznowienia, które powstały z plików cyfrowych albo z zużytych taśm, a nie z oryginalnych matryc. Zanim kupisz kolejne wydanie ulubionej płyty, sprawdź, skąd pochodzi master. To jedno pytanie pozwala uniknąć rozczarowania.
Dobór wzmacniacza i kolumn, czyli gdzie kończy się teoria Wzmacniacz nie musi być drogi, ale musi mieć wejście, które przyjmie sygnał z przedwzmacniacza, oraz moc odpowiednią do kolumn. Zbyt słaby wzmacniacz przy głośniejszym słuchaniu zaczyna zniekształcać, a zbyt mocny nie jest problemem, dopóki nie przesadzisz z gałką. Kolumny dobieraj do pomieszczenia, nie do danych katalogowych. W małym pokoju duże podłogówki zagrają dudniącym basem, bo nie mają gdzie się rozwinąć. Podstawkowe monitory ustawione na wysokości uszu, w odległości od ścian, często sprawdzą się lepiej niż droższe podłogówki wciśnięte w kąt.