Gdy wybierasz gramofon: napęd pasowy kontra bezpośredni

Z Mazovia

Praktyczna rada na koniec: jeśli lubisz prostotę i nie przeszkadza Ci okresowa wymiana paska, napęd pasowy będzie dobrym wyborem do spokojnego słuchania. Jeśli zależy Ci na szybkim starcie i stałej prędkości, wybierz bezpośredni, ale koniecznie sprawdź izolację silnika. W obu przypadkach zainwestuj w stabilną półkę lub podstawkę — to czę niż sam napęd.

Weź płytę pod skośne światło i obejrzyj całą powierzchnię, a nie tylko początek strony A. Zapytaj o stan okładki, bo choć nie wpływa na brzmienie, mówi o tym, jak ktoś obchodził się z krążkiem. Warto sprawdzić, czy płyta nie jest przerysowana, czyli czy w rowkach nie ma szarych, matowych smug. Poproś o krótkie nagranie odsłuchu najgłośniejszego fragmentu i cichego fragmentu między utworami — szum powierzchniowy słychać najlepiej właśnie tam. Jeśli kupujesz na odległość, ustal zasady zwrotu przed zapłatą. Na giełdzie czy w komisie poproś o odsłuch na miejscu, choćby przez słuchawki.

Na koniec: nie kręć pokrętłem przy każdej płycie. Ustaw raz, sprawdź na dwóch–trzech krążkach o różnej dynamice i zostaw. Drobne odchylenia są normalne, ale ciągłe poprawianie „na słuch" bez punktu odniesienia prowadzi do chaosu i szybszego zużycia nośnika.

Najskuteczniejsze rozwiązanie jest mechaniczne: podwiń koszulkę tak, żeby przylegała w okolicy pasa, albo wybierz krój, który nie odstaje przy ruchach. Jeśli koszulka jest luźna, wsuń ją do spodni lub spódnicy głębiej, niż zwykle — to ogranicza zasysanie powietrza od dołu. Zwróć uwagę na kołnierz: rozciągnięty, odstający kołnierz to główna droga wnikania kurzu w okolicy karku. Koszulki z gumką lub ściągaczem przy szyi trzymają się lepiej, ale i one z czasem tracą sprężystość — jeśli kołnierz nie wraca do kształtu po naciągnięciu, materiał jest już zmęczony i przepuszcza więcej.

Zacznij od tego, gdzie płyta ląduje po zdjęciu z talerza. Najczęstszy błąd to odkładanie winyla na pluszowy talerz, na obrus albo na stos innych płyt — kurz i drobiny papieru wciskają się wtedy w rowki, a podczas kolejnego odtwarzania igła wbija je głębiej. Płytę w rotacji odkładaj od razu do wewnętrznej koperty, najlepiej antystatycznej, i dopiero potem do okładki. Jeśli zmieniasz kilka płyt pod rząd, trzymaj pod ręką jedną czystą kopertę zapasową i korzystaj z niej za każdym razem, zamiast improwizować z papierową osłonką, która już się rozpadła.

Wybór gramofonu sprowadza się często do jednego pytania: napęd pasowy czy bezpośredni. Oba rozwiązania mają swoje zalety i ograniczenia, ale żadne nie jest uniwersalnie lepsze. Decyzję warto podjąć po ustaleniu, jak urządzić małą kuchnię będziesz słuchać muzyki — czy to tło w salonie, czy uważne odsłuchy z winyli wymagających precyzji. Poniżej konkretne różnice, które naprawdę mają znaczenie przy wyborze i późniejszym użytkowaniu.

Najpierw ustal, co już masz. Zajrzyj do instrukcji wzmacniacza: wejście oznaczone „Phono" oznacza wbudowany przedwzmacniacz. Jeśli jest, gramofon podłączasz bezpośrednio tam i nie potrzebujesz niczego więcej. Gdy wzmacniacz ma tylko wejścia liniowe (CD, AUX, Tape), zewnętrzny przedwzmacniacz jest konieczny. Uwaga na gramofony z przełącznikiem trybu: przy włączonym przedwzmacniaczu w gramofonie sygnał jest już liniowy i podanie go na wejście „Phono" da przesterowanie i zniekształcenia.

Jak rozpoznać, który napęd sprawdzi się w Twoim systemie Napęd bezpośredni ma silnik umieszczony pod talerzem i sprzęgnięty z nim bezpośrednio. Zaletą jest stabilna prędkość i szybki start — talerz osiąga właściwe obroty niemal natychmiast. To rozwiązanie doceniają osoby, które często wracają do tego samego fragmentu płyty albo używają gramofonu do pracy z samplami. Wada: silnik może przenosić drgania na talerz, jeśli konstrukcja jest słabo odizolowana. W praktyce tanie modele bezpośrednie potrafią „dudnić", a droższe rozwiązują to lepszym zawieszeniem i masywniejszą podstawą.

Uważaj też na samą igłę, bo w rotacji to ona pracuje najciężej. Przy częstym przekładaniu płyt łatwo zapomnieć o sprawdzeniu jej stanu i nacisku. Zużyta igła albo źle ustawiona siła nacisku niszczy rowki nieodwracalnie, a przy kilku płytach odtwarzanych naprzemiennie uszkodzenie rozkłada się na wszystkie z nich, zanim zauważysz problem. Rób krótki przegląd igły co jakiś czas, a jeśli pojawi się nowy trzask powtarzający się w tym samym miejscu na różnych płytach, sprawdź igłę, zanim zaczniesz obwiniać winyle.

Napęd pasowy działa przez pasek gumowy łączący silnik z talerzem. Silnik stoi zwykle z boku, a pasek przenosi obroty. Taka konstrukcja izoluje drgania silnika od talerza, co przekłada się na czystszy dźwięk w średnicy i górze pasma. Minus jest praktyczny: pasek się rozciąga, z czasem wymaga wymiany, a prędkość obrotowa może lekko pływać, zwłaszcza w tanich konstrukcjach. Przy zakupie sprawdź, czy pasek jest łatwo dostępny i czy talerz rozpędza się bez opóźnień.