Gdy w kuchni jest za ciepło, kiszonka wychodzi miękka i śluzowata

Z Mazovia

Temperatura decyduje o tym, które bakterie wygrają wyścig o cukry w warzywach. W kiszeniu kapusty czy ogórków działa przede wszystkim fermentacja mlekowa prowadzona przez bakterie z rodzaju Lactobacillus, ale równolegle rozwijają się drożdże i pleśnie. W przedziale 18–22°C przewagę mają bakterie kwasu mlekowego i proces idzie przewidywalnie. Powyżej 24°C szybko rosną szczepy heterofermentatywne, które oprócz kwasu mlekowego produkują kwas octowy, etanol i dwutlenek węgla, a kiszonka nabiera ostrości i zapachu drożdżowego. Poniżej 15°C fermentacja zwalnia tak mocno, że sól i tlen mają dość czasu, by zrobić swoje — warzywa ciemnieją i tracą chrupkość, zanim kwas się wytworzy.

Rzodkiewki i kalarepa kiszą się szybko i chętnie, ale łatwo je rozmnożyć do stanu, w którym przypominają gąbkę. Winna jest przede wszystkim zbyt wysoka temperatura i zbyt długi czas fermentacji. Chrupkość wynika z trzech rzeczy: jędrnego surowca, odpowiedniego stężenia solanki i chłodnego przebiegu całego procesu. Jeśli któryś z tych elementów zawiedzie, warzywa puszczą wodę i stracą strukturę, zanim kwas zdąży je zabezpieczyć.

Kapustę (około 1 kg) poszatkuj lub podziel na połówki, obsyp solą kamienną gruboziarnistą — około 2–2,5 łyżki na kilogram. Solenie to nie dodatek smakowy, tylko selekcja: sól wyciąga wodę i hamuje bakterie gnilne, dając przewagę bakteriom mlekowym. Odstaw na 1,5–2 godziny, mieszając co 20–30 minut. Po tym czasie przepłucz kapustę dwukrotnie i dokładnie odciśnij. Jeśli próbka jest zbyt słona, krótko mocz w czystej wodzie; jeśli zbyt mdła — dosyp szczyptę soli do pasty.

Dokarmiaj codziennie o podobnej porze. Najprostszy rytm: odlej remont łazienki krok po krokułowę zawartości słoika, dodaj dwie łyżki mąki i dwie łyżki wody, wymieszaj do gładka. Odlewanie jest konieczne — bez tego zakwas zakwasi się tak mocno, że drożdże przestaną pracować. Słoik trzymaj w temperaturze 22–26 stopni, z dala od przeciągów i bezpośredniego słońca. Nie stawiaj go obok piekarnika w upał ani na zimnym parapecie — oba skrajne warianty spowalniają lub rozregulowują fermentację.

Fermentuj w temperaturze 18–22°C przez 2–4 dni, codziennie otwierając wieczko na kilka sekund, by wypuścić gaz i docisnąć warzywa. Po tym czasie przenieś słoik do lodówki — tam fermentacja zwalnia, ale nie ustaje. Kimchi gotowe jest, gdy pojawi się kwaśny zapach i bąbelki, a kapusta straci surowość. Uwaga na typowe błędy: zbyt mało soli daje śluzowatą konsystencję, zbyt dużo — zatrzymuje fermentację i smak staje się ostry. Zbyt ciepłe miejsce przyspiesza proces do tego stopnia, że kimchi kwaśnieje w ciągu doby. Pleśń na powierzchni oznacza wyrzucenie całej zawartości, nie tylko zdjęcie wierzchniej warstwy.

Pasta, która daje smak bez polepszaczy Zamiast glutaminianu użyj naturalnych źródeł umami: sfermentowanej pasty z chili, sosu sojowego fermentowanego lub grzybowego, suszonych grzybów namoczonych i posiekanych, odrobiny pasty rybnej. Pamiętaj, że sos sojowy i pasta rybna też zawierają sól — licz je do bilansu. Wymieszaj: 4 łyżki pasty chili, 2 łyżki sosu sojowego, 1 łyżeczkę cukru (może być brązowy), 3 ząbki przeciśniętego czosnku, łyżeczkę startego imbiru, 2 łyżki posiekanej dymki i opcjonalnie łyżkę mąki ryżowej rozgotowanej w wodzie (zagęszcza i przyspiesza fermentację). Pastę wymieszaj z kapustą rękoma w rękawiczkach i mocno wciśnij do słoika, tak by zalewa przykryła warzywa. Zostaw 2–3 cm wolnej przestrzeni — gaz musi mieć ujście.

Pierwszego dnia wymieszaj w słoiku 50 g mąki żytniej razowej z 50 g letniej wody. Woda nie może być gorąca, bo zabije bakterie i drożdże, ani chlorowana z kranu prosto — najlepiej przegotowana i ostudzona. Przykryj słoik ściereczką lub luźno położoną pokrywką, żeby powietrze krążyło, a kurz nie wpadał. Postaw w ciepłym miejscu, około 24–26 stopni, z dala od przeciągów. Po 12–24 godzinach powinny pojawić się pierwsze bąbelki i lekki kwaśny zapach.

Bez glutaminianu smak dojrzewa dłużej — pierwsze dwa dni może wydawać się płaski. Nie dosalaj ani nie dosypuj proszku; daj bakteriom czas. Jeśli po tygodniu w lodówce kimchi nadal jest mdłe, dodaj łyżkę soku z kiszonej kapusty lub odrobinę dojrzałego kimchi z poprzedniej partii jako starter. Przechowuj w lodówce do kilku tygodni, z każdym dniem nabiera kwasowości — idealne do dań smażonych, zup i kanapek.

Jak poznać, że zakwas pracuje, a kiedy coś poszło nie tak Po 24–48 godzinach zobaczysz bąbelki i poczujesz kwaśny zapach. To dobry znak. W pierwszym tygodniu zapach może być ostry, a na powierzchni pojawi się warstwa płynu — to alkohol, nie pleśń. Wystarczy zamieszać. Pleśń to nalot w kolorze zielonym, czarnym lub różowym albo puszysta biała kożuchowata warstwa. Wtedy nie ratuj — wyrzuć całość, umyj słoik i zacznij od nowa. Nie próbuj zdrapywać pleśni z wierzchu, bo zarodniki są już w środku.