Gdy tłuszcz wylewa się z patelni, a środek paczków wciąż surowy
Jeśli porównasz dwa placki z tej samej masy — jeden smażony od razu, drugi po trzydziestu minutach — różnica będzie wyczuwalna w dotyku i na języku. Odpoczęte ciasto jest bardziej elastyczne, mniej nasiąknięte, a jego wnętrze pozostaje wilgotne, nie tłuste. Warto więc odmierzyć czas przed rozgrzaniem patelni, zamiast wylewać masę na tłuszcz zaraz po wymieszaniu.
Na koniec kilka nawyków, które ograniczają ryzyko. Używaj tłuszczu o wysokiej temperaturze dymienia i wymieniaj go, gdy ciemnieje. Nie smaż na tłuszczu, który już raz był użyty do smażenia innych potraw. Odsączaj pączki na papierowym ręczniku, ale nie przykrywaj ich szczelnie zaraz po wyjęciu — para wodna zmiękczy skorupkę i utrudni ocenę, czy środek jest dostatecznie upieczony. Przekrój pierwszego pączka, zanim podasz resztę — to najprostszy sposób, by wychwycić problem, zanim trafi na stół.
Co sprawdzić w tłuszczu i po wyjęciu Temperatura tłuszczu ma większe znaczenie, niż się wydaje. Za zimny tłuszcz wsiąka w ciasto i faworki wychodzą tłuste, a tłuszcz zatrzymuje wilgoć. Za gorący sprawia, że skorupka przypala się, zanim środek zdąży wyschnąć. Celuj w zakres, w którym wrzucony kawałek ciasta od razu wypływa i zaczyna się pienić, ale nie brązowieje w kilka sekund. Smaż partiami po kilka sztuk, bo zbyt duża porcja gwałtownie obniża temperaturę i efekt jest ten sam co przy zbyt zimnym tłuszczu.
Wniosek jest jeden: liczba sztuk nie jest kwestią widzimisię, tylko warunkiem utrzymania temperatury. Trzymaj się zasady wolnej przestrzeni, sprawdzaj tłuszcz kawałkiem ciasta przed każdą partią i daj mu wracać do ciepła między partiami. Wtedy ciasto wychodzi chrupiące, a nie tłuste — i to niezależnie od tego, co dokładnie smażysz.
Po ułożeniu ciasta w garnku nie poprawiaj go od razu przez rozciąganie. Odczekaj chwilę, żeby ciasto osiadło, i dopiero wtedy dociśnij brzegi do ścianek. Jeśli mimo wszystko pęknie, nie wyciągaj go z powrotem. Zlep pęknięcie palcami, przykryj je kolejnym kawałkiem ciasta i dociśnij. Takie miejsce i tak zniknie pod nadzieniem, a wyciąganie całości z garnka zwykle kończy się rozwaleniem całej konstrukcji.
Przechowuj je luźno, w koszyku lub misce przykrytej czystą ściereczką, najlepiej nie dłużej niż kilka godzin przed podaniem. Cukier puder przesiewaj dopiero bezpośrednio przed podaniem, bo posypane wcześniej faworki ciągną wilgoć z powietrza i szybciej tracą kruchość. Nie chowaj ich do lodówki, chyba że ciasto zawiera dużo tłuszczu i jajek i wiesz, że i tak zmiękną; zimno i wilgoć w chłodziarce działają na nie jeszcze gorzej niż powietrze w kuchni.
Jeśli ciasto ma być ułożone w garnku warstwami, nie próbuj wsuwać go w jednym kawałku. Podziel je na mniejsze części i układaj kolejno, dociskając brzegach. Większe fragmenty łatwiej utrzymać w całości, a ewentualne pęknięcia zostaną zakryte przez kolejną warstwę. Uważaj na zbyt mocne dociskanie — ciasto zbite przy dnie gotuje się nierówno i może przywierać.
Zacznij od kontroli temperatury tłuszczu. Optymalny zakres to około 170–180 stopni Celsjusza. Bez termometru trudno to ocenić: jeśli wrzucony kawałek ciasta od razu burzy się i brązowieje w kilkanaście sekund, tłuszcz jest za gorący. Wtedy zmniejsz ogień i odczekaj kilka minut, aż temperatura spadnie. Smażenie na zbyt mocnym ogniu zawsze kończy się surowym środkiem, bo skorupka odcina dopływ ciepła do wnętrza.
Ciasto rozłazi się najczęściej w jednym momencie: przy podnoszeniu go z blatu. Wtedy okazuje się, że spód przywarł do stolnicy, brzegi są zbyt miękkie, a ciasto nie ma wystarczającej struktury, żeby utrzymać ciężar nadkładu. Zanim zaczniesz przenosić, sprawdź, czy ciasto w ogóle da się oderwać bez szarpania. Przeciągnij pod nie cienką łopatką lub nożem i delikatnie podważ całą powierzchnię. Jeśli słyszysz rwanie, ciasto potrzebuje więcej mąki pod spodem albo chwili w chłodzie.
Faworki, które po godzinie od wyjęcia z tłuszczu tracą chrupkość, prawie zawsze zdradzają jeden z trzech problemów: zbyt grube ciasto, za niska temperatura smażenia albo złe przechowywanie po wystudzeniu. Zanim zacznie się szukać winy w przepisie, warto prześledzić cały proces od wałkowania po miseczkę, w której ciastka czekają na podanie. Mięknąca godzina to sygnał, że wilgoć z wnętrza ciasta nie zdążyła odparować albo wróciła z powietrza.
Zacznij od grubości. Ciasto na faworki wałkuje się cienko, na około dwa milimetry, miejscami nawet nieco cieńszej. Grubsze plastry w środku pozostają wilgotne, mimo że powierzchnia wydaje się sucha i szklista. Taki wilgotny rdzeń po wystudzeniu migruje ku powierzchni i w ciągu kilkudziesięciu minut zamienia chrupiącą skorupkę w miękką. Jeśli po przekrojeniu jednego faworka widać jaśniejszy, lekko wilgotny środek, problem jest w wałkowaniu, nie w smażeniu.