Gdy kupujesz gramofon, zestaw audio dobierz do wkładki i pomieszczenia
Przede wszystkim miejsce przechowywania. Płyty trzymaj w najchłodniejszym i najmniej nasłonecznionym punkcie remont mieszkania, najlepiej na wysokości podłogi lub w dolnej szafce. Ciepło idzie do góry, więc górne półki i okolice okien odpadają. Odsuń je też od grzejników, piekarnika i sprzętu grającego, który przy dłuższym słuchaniu sam się nagrzewa. Jeśli w mieszkaniu robi się naprawdę gorąco, przenieś część kolekcji do piwnicy lub innego pomieszczenia, gdzie temperatura nie skacze.
Nawilżanie bez przesady — bo nadmiar też szkod
Zacznij od odłączenia gramofonu od zasilania i wzmacniacza. Zdejmij przeciwwagę ramienia lub zabezpiecz ją tak, by nie przesunęła się w trakcie pracy. Ramię unieruchom w uchwycie lub podeprzyj, żeby nie opadło na talerz. Przygotuj nową igłę zgodną z modelem wkładki — najlepiej sprawdzić oznaczenie na obudowie i porównać je z opakowaniem. Jeśli nie masz pewności, poszukaj instrukcji obsługi lub oznaczeń na spodzie wkładki.
Mycie na mokro: przy szuma
Na koniec dostrój igłę i sprawdź tor sygnału. Ustaw siłę nacisku zgodnie z zaleceniem dla wkładki, wyzeruj antyskating i pilnuj, by gramofon stał na stabilnym, wypoziomowanym podłożu. Zrób próbę na kilku płytach: jednej cichej, jednej głośnej i jednej z mocnym basem. Jeśli dźwięk jest ostry i męczący, zmniejsz pojemność wejścia lub odsuń kolumny od ściany; jeśli bas dudni, zmień ustawienie kolumn. Dopiero remont łazienki krok po kroku tych krokach warto myśleć o wymianie elementów — najczęściej problem leży w ustawieniu, nie w sprzęcie.
Zestaw audio do gramofonu nie powstaje przez dokupienie byle wzmacniacza i byle kolumn. Najpierw ustal, jaki typ gramofonu masz: z wbudowanym przedwzmacniaczem (często oznaczonym jako phono) czy bez niego. Jeśli gramofon nie ma przedwzmacniacza, potrzebujesz albo wzmacniacza z wejściem phono, albo zewnętrznego przedwzmacniacza gramofonowego. Podłączenie wkładki moving magnet bezpośrednio do wejścia liniowego da cichy, cienki dźwięk — to najczęstszy błąd na starcie.
Kable połącz starannie, ale bez przesady. Przewody głośnikowe prowadź z dala od kabli zasilających, a masę gramofonu podłącz do wzmacniacza lub przedwzmacniacza, jeśli producent to przewidział — bez tego pojawi się przydźwięk sieciowy. Sprawdź, czy przewód ramienia i kabel sygnałowy nie są naciągnięte i czy wtyki siedzą pewnie. Brum przy podnoszeniu igły z płyty zwykle oznacza problem z uziemieniem albo zbyt blisko poprowadzone kable zasilania.
Zanim cokolwiek nałożysz, przygotuj miejsce pracy. Potrzebna jest miękka szczoteczka do płyt (albo czysta szczoteczka do zębów o bardzo miękkim włosiu), dwa ręczniki z mikrofibry, miska z letnią wodą i druga miska z czystą wodą do płukania. Pasta musi być zwykła, biała, bez ściernych drobinek, bez wybielaczy i bez żelu z granulkami. Najlepiej sprawdź skład: krzemionka ścierna w dużym stężeniu to zły wybór. Wyciśnij porcję wielkości ziarnka grochu na osobną miseczkę i rozmieszaj z kilkoma kroplami wody, żeby uzyskać rzadką papkę.
Po spłukaniu osusz płytę czystą mikrofibrą, przykładając ją i podnosząc, nie przeciągając po powierzchni. Odstaw płytę do całkowitego wyschnięcia na kilka minut, zanim położysz ją na gramofonie. Sprawdź efekt na jednym utworze — jeśli trzaski się zmniejszyły, można powtórzyć zabieg na resztę strony. Jeśli nie, dalsze próby nie mają sensu.
Pasta do zębów bywa wymieniana jako domowy sposób na trzaski i szumy starych płyt. Działa, ale tylko w wąskim zakresie: usuwa luźny kurz i tłuste ślady z powierzchni rowka, nie naprawia natomiast zniszczonego winylu ani zarysowań. Jeśli płyta była trzymana bez koperty, leżała na wierzchu albo ktoś dotykał jej palcami, jest sens próbować. Jeśli rowek jest starty przez zużytą igłę, pasta nic nie pomoże, a zabawa może pogorszyć stan.
Wzmacniacz i kolumny: dopasuj moc, czułość i ustawienie Wzmacniacz dobieraj do kolumn, nie odwrotnie. Kolumny o niskiej skuteczności potrzebują zapasu mocy, a takie o wysokiej — nawet skromny wzmacniacz potrafi napędzić głośno. Nie kupuj wzmacniacza „na zapas" z mocą znacznie przekraczającą potrzeby; ważniejsza jest jakość zasilania i brak szumów przy cichym słuchaniu. Sprawdź, czy wzmacniacz ma osobne wejście phono, a jeśli nie — zaplanuj zewnętrzny przedwzmacniacz i miejsce na niego oraz zasilacz.
Sprawdź typ wkładki, bo od niego zależy wzmocnienie i pojemność wejścia. Wkładki moving magnet wymagają zwykle obciążenia w okolicach 47 kΩ i pojemności rzędu 100–200 pF; zbyt duża pojemność kabla potrafi rozjaśnić górę pasma. Wkładki moving coil potrzebują wyraźnie większego wzmocnienia i często osobnego transformatora lub przedwzmacniacza MC. Zanim cokolwiek kupisz, przeczytaj dane techniczne wkładki — to jedna kartka, która oszczędza późniejszych wymian sprzętu.