Deskowanie ław fundamentowych rozjedzie się, jeśli pominiesz te usztywnienia

Do typowych błędów należy opieranie stempli na klatce schodowej lub na stropie niższej kondygnacji bez sprawdzenia jego nośności, a także podpieranie tylko jednej strony otworu. Równie częste jest zbyt późne wstawienie nadproża — najpierw wyburza się całość, a potem „jakoś się to zrobi". Każda godzina bez podparcia to realne ugięcie stropu i pęknięcia, których nie da się już cofnąć. Nie należy też dokręcać stempli siłą, bo można podnieść strop i uszkodzić ściany powyżej.

Ustaw najpierw skrajne szafki, potem środkowe. Kręć nóżkami po ćwierć obrotu i po każdej zmianie sprawdzaj poziomicą. Jeśli nóżka jest już wykręcona na maksa, a wciąż brakuje kilku milimetrów, użyj twardej podkładki — najlepiej z tworzywa lub metalu, nie z korka ani filcu, bo te się zgniatają. Podkładkę wkładaj pod stopkę, nie pod korpus. Pamiętaj, że podłoga w kuchni rzadko jest idealna: przy progu i przy ścianie mogą być garby, których nie skorygujesz samą nóżką.

Połączenie ściany z konstrukcją budynku wykonuje się w dwóch płaszczyznach. Do ścian nośnych lub słupów żelbetowych ściankę mocuje się za pomocą elastycznych łączników — prętów zbrojeniowych wklejanych lub wbijanych w podłoże i wprowadzanych w spoinę wsporczą, ewentualnie kotew stalowych z blaszką. Zbrojenie układa się w co drugiej warstwie, na długości około metra, i zostawia w spoinie, nie zalewa betonem na całej wysokości. Do stropu natomiast ściana nie może być przyklejona — tam zostawia się przerwę.

Konsystencję zaprawy pod pustak ustala się przede wszystkim na podstawie nasiąkliwości i faktury danego pustaka, a nie według uniwersalnego przepisu. Pustak ceramiczny poryty i mocno chłonący wodę wysysa ją z zaprawy w kilkanaście sekund — jeśli mieszanka jest zbyt gęsta, nie wniknie w pory, a jeśli zbyt rzadka, spłynie po szczelinie. Pustak silikatowy czy betonowy zachowuje się inaczej: słabiej ciągnie wodę, więc ta sama zaprawa może się na nim wydawać zbyt mokra.

Kolejna sprawa to betonowanie. Nadbeton i wieniec powinny być betonowane możliwie blisko w czasie, aby uniknąć zimnej spoiny na styku. Jeśli wieniec wylewa się wcześniej, jego powierzchnia styku z nadbetonem musi być oczyszczona, zwilżona i najlepiej zaszorstowana. Gładka, zawibrowana powierzchnia wieńca bez przygotowania to prosta droga do rysy na całej długości stropu. Beton nadbetonu warto zagęścić przy samej krawędzi wieńca, ale bez przesady — zbyt długie wibrowanie wypycha zaczyn i osłabia strefę przy styku.

Podstawą jest sztywne posadowienie samego deskowania. Deski lub płyty powinny być przybite do palików wbitych w grunt na tyle głęboko, żeby nie ruszyły się pod naporem mieszanki. Paliki ustawia się po zewnętrznej stronie desek w rozstawie około metra, a przy wyższych ławach gęściej. Zamiast wbijać je w luźny grunt, warto wcześniej wyrównać i zagęścić podłoże w wykopie. Deska przybita do chwiejnego palika to najczęstsza przyczyna rozjechania się szalunku.

Narożniki i miejsca łączenia odcinków wymagają szczególnej uwagi. To tam deskowanie najłatwiej się otwiera. Deski na narożnikach powinny zachodzić na siebie i być skręcone, a nie tylko zbite gwoździami pod kątem. Warto też usztywnić szalunek poprzecznymi rozpórkami wstawionymi do wnętrza ławy — łączą one przeciwległe ścianki i nie pozwalają im się zbliżyć, co jest równie groźne jak rozparcie. Rozpórki mocuje się do desek wkrętami, żeby nie wypadły przy wibrowaniu.

Po zalaniu deskowanie zostawia się zwykle na tyle długo, żeby beton osiągnął wystarczającą wytrzymałość na rozbiórkę — zbyt wczesne rozebranie szalunku przy niedojrzałej mieszance kończy się obsypywaniem krawędzi. Przed rozbiórką warto sprawdzić pion i szerokość ławy w kilku miejscach; jeśli wymiary odbiegają od projektu, lepiej wiedzieć o tym przed przystąpieniem do murowania ścian fundamentowych.

Przy wylewaniu betonu nie wolno zrzucać mieszanki z dużej wysokości w jedno miejsce ani opierać rury pompy o deskowanie. Beton podaje się równomiernie na całej długości ławy, warstwami, a wibrator wprowadza się pionowo, bez dociskania do desek. Wibrowanie tuż przy ściance szalunku wypycha mieszankę i zwiększa parcie. Jeśli w trakcie wylewki widać, że deska się wybrzusza, trzeba natychmiast przerwać podawanie betonu i dobić dodatkowy zastrzał, zamiast liczyć, że konstrukcja wytrzyma do końca.

Ściągi i zastrzały trzymają ławę w pionie Same paliki nie wystarczą. Po obu stronach deskowania trzeba wykonać ściągi — druty lub pręty przewleczone przez deski i skręcone po przeciwnej stronie, najlepiej z podkładkami, które nie wbiją się w drewno. Ściągi umieszcza się w dwóch poziomach: nisko i tuż pod górną krawędzią, bo parcie betonu rośnie ku górze. Równolegle stosuje się zastrzały ukośne, podpierające deski od zewnątrz o grunt lub o paliki. Zastrzał przybity jednym gwoździem obróci się pod obciążeniem — potrzebuje co najmniej dwóch punktów mocowania.