Co się dzieje, gdy schłodzisz się za szybko po saunie

Jak przygotować wodę i ciało Woda nie musi mieć dokładnie 4 stopni. Na początek wystarczy 10–12 stopni, zwłaszcza dla dzieci. Zmierz temperaturę zwykłym termometrem kąpielowym, nie polegaj na odczuciu. Rano woda jest najzimniejsza, po południu — najcieplejsza. Jeśli używasz beczki, przykryj ją pokrywą, żeby nie zbierały się liście i owady. Nie dodawaj żadnych soli ani płynów — to mit, który tylko podrażnia skórę. Przed wejściem zrób krótką rozgrzewkę: kilka przysiadów, wymachy ramion. Nie wchodź spocony ani po alkoholu.

Morsowanie w ogrodzie ma sens tylko wtedy, gdy masz stały dostęp do wody i miejsce, gdzie nikt nie będzie cię poganiał. Najprościej zacząć od dużej wanny lub balii ustawionej na utwardzonym podłożu. Woda musi mieć minimum 100 cm głębokości, żeby dało się zanurzyć po szyję, a jednocześnie nie chlapała na boki. Nie stawiaj zbiornika na trawie — po kilku dniach zrobi się z niej błoto, a wanna zacznie się zapadać. Podłóż płyty chodnikowe albo palety, ale pamiętaj, że pełna woda waży kilkaset kilogramów.

Zimno zatrzymuje powietrze, nie tkanina. Każdy materiał działa tylko o tyle, o ile potrafi uwięzić warstwę nieruchomego powietrza przy ciele i nie wypuścić go na zewnątrz. Wełna, puch, polar czy membrana to jedynie sposoby na stworzenie takiej warstwy. Dlatego pytanie „co lepiej zatrzymuje zimno" ma sens tylko wtedy, gdy weźmiemy pod uwagę wilgoć, wiatr i sposób noszenia.

Osoby z nadciśnieniem, chorobami serca, arytmią lub po udarze powinny skonsultować schładzanie z lekarzem. Nie zaleca się go również kobietom w ciąży, małym dzieciom i osobom z osłabioną odpornością. Jeśli po schłodzeniu utrzymuje się ból głowy, kołatanie serca, nudności albo sztywność karku, przerwij seans i odpocznij w ciepłym miejscu. Objawy nieustępujące po kilkunastu minutach wymagają kontaktu z lekarzem.

Typowe błędy początkujących to: wchodzenie na czas mierzony stoperem zamiast na odczucia, brak asekuracji drugiej osoby, pomijanie rozgrzewki przed wejściem i zbyt szybkie zwiększanie czasu. Kolejny błąd to morsowanie na czczo lub tuż po obfitym posiłku. Najlepiej wejść 1,5–2 godziny po lekkim jedzeniu. Nie pij alkoholu przed ani po — rozszerza naczynia i fałszuje odczucie zimna.

Przy zakupie pytaj o grubość ścianki, sposób łączenia desek, dostępność części zamiennych i to, czy obieg jest dostosowany do zewnętrznego pieca. Sprawdź, czy balia ma wewnętrzne siedziska albo stopnie, bo wchodzenie po śliskim dnie to codzienne zmaganie. Jeśli chcesz używać jej przez cały rok, zaplanuj izolację i pewny dopływ opału. Balia dobrana do miejsca, sposobu grzania i liczby osób będzie działać latami; ta wybrana tylko po wyglądzie stanie się kłopotem już po pierwszym sezonie.

Pierwsze morsowanie to szok dla organizmu, dlatego czas w wodzie liczy się w sekundach, a nie minutach. Bezpieczna dawka na start to 10–30 sekund. Jeśli wchodzisz do wody o temperaturze 2–6°C, nawet pół minuty wystarczy, żeby wywołać efekt fizjologiczny: obkurczenie naczyń, przyspieszenie akcji serca i wyrzut adrenaliny. Dłużej nie znaczy lepiej — wydłużanie czasu bez przygotowania kończy się utratą kontroli nad oddechem i wychłodzeniem.

Po wyjściu nie stój w miejscu. Ruszaj się, ale nie biegaj — gwałtowny wysiłek po wychłodzeniu obciąża serce. Osusz ciało, ubierz się warstwowo, wypij letni napój. Nie wchodź do gorącej kąpieli ani nie siadaj przy grzejniku. Ogrzewanie powinno być stopniowe. Drżenie po wyjściu jest normalne i ustępuje w kilka minut. Jeśli utrzymuje się dłużej niż kwadrans albo pojawia się senność i dezorientacja, wezwij pomoc.

Morsowanie w ogrodzie nie wymaga ciągłego siedzenia w zimnie. Wystarczą dwa wejścia w tygodniu, żeby organizm się przyzwyczaił. Jeśli ktoś z rodziny marznie już przed wejściem, nie zmuszaj go. Zasada jest jedna: wychodzisz, gdy pojawi się drżenie lub szczękanie zębami. To nie słabość, to sygnał, że organizm nie nadąża z regulacją temperatury. Kąpiel trwa tyle, ile daje komfort — 20 sekund też się liczy.

Sauna rozgrzewa ciało do temperatury, przy której naczynia krwionośne są rozszerzone, tętno podwyższone, a skóra intensywnie się poci. Gwałtowne schłodzenie w takim stanie to silny wstrząs dla układu krążenia. Dlatego kolejność i tempo mają większe znaczenie niż samo „zahartowanie". Najbezpieczniej zacząć od krótkiego odpoczynku w pozycji siedzącej przez 2–3 minuty, aż oddech się uspokoi, a pot zetrze. Dopiero wtedy wchodzi się do wody lub pod prysznic.

Najczęstszy błąd to wejście do lodowatej wody od razu po wyjściu z gorącej sauny. Efekt bywa odwrotny do zamierzonego: zamiast orzeźwienia pojawiają się zawroty głowy, szum w uszach, skurcz naczyń i uczucie duszności. Bezpieczniej działa schładzanie stopniowe: najpierw chłodna woda na stopy i dłonie, potem na kark i kark, na końcu na klatkę piersiową. Pierwsze zanurzenie nie powinno trwać dłużej niż 10–20 sekund.