Gdy winyl zaczyna falować, zmień trzy nawyki w przechowywaniu

Szafa płytowa to najczęściej korpus z płyty wiórowej lub MDF, z okleiną lub laminatem, skręcany konfirmatami albo kołkami mimośrodowymi. Regal natomiast to zwykle kilka półek i dwie ściany boczne połączone na stałe. Różnica w konstrukcji jest ogromna, bo w szafie obciążeniu podlegają nie tylko półki, ale też drzwi i wieniec, a w regale prawie cały ciężar idzie na półki i boki. Zanim cokolwiek kupisz albo zamówisz, zmierz wysokość pomieszczenia w trzech miejscach. Sufity i podłogi rzadko są równe, a szafa zrobiona na styk po jednej stronie będzie miała szczelinę po drugiej. Zostaw kilka centymetrów luzu, który potem zamaskujesz listwą.

Na początku wystarczy prosty gramofon z prawidłowo ustawioną igłą i siłą nacisku. Nie musisz od razu inwestować w drogi sprzęt, ale nie kupuj najtańszej konstrukcji z wbudowanym głośnikiem, bo jej igła potrafi zniszczyć rowki szybciej, niż zdążysz się nimi nacieszyć. Sprawdź, czy ramię ma regulację przeciwwagi i czy producent podaje typ igły. Tanie modele często nie mają ani jednego, ani drugiego, a wymiana zużytej igły bywa w nich niemożliwa.

Sucha pielęgnacja ma sens tylko wtedy, gdy jest regularna. Płyta czyszczona po każdym odsłuchu przez lata zachowa czysty rowek i mniej trzasków niż ta, którą przeciera się raz na kilka miesięcy. Nie licz na to, że jedna szczotka załatwi wszystko — zestaw składający się ze szczotki z włosia i ściereczki z mikrofibry jest minimum. Jeśli słyszysz narastający szum mimo regularnego czyszczenia, sprawdź igłę i stan rowka — być może winyl wymaga profesjonalnego mycia, a nie kolejnego przecierania na sucho.

Na koniec rzecz, którą większość pomija: nie przechowuj płyt w pokoju, w którym palisz albo używasz odświeżaczy o silnym zapachu. Chemia osadza się na rowku i przyciąga kurz, a kurz działa jak papier ścierny przy każdym odtworzeniu. Przetrzyj półkę wilgotną ściereczką, wysusz, dopiero potem odstaw płyty. Dbaj o porządek w stosie, a winyl odwdzięczy się tym, po co go kupiłeś — równym dźwiękiem bez trzasków i fal.

Nacisk mechaniczny to drugi cichy zabójca. Nie przyciskaj płyt ciężkimi książkami „na chwilę", nie wkładaj ich do ciasnych pudeł na dokumenty i nie zostawiaj na siedzisku krzesła. Podczas transportu używaj sztywnej torby lub skrzynki z przegrodami — zwykła reklamówka wygina krążek już w drodze z targu. Wewnętrzna koperta też ma znaczenie: jeśli jest pomięta i za ciasna, krawędź płyty wygina się przy każdym wyjmowaniu. Wymień papierowe koperty na antystatyczne, jeśli widzisz, że płyta wchodzi z oporem.

Winyl to polichlorek winylu, czyli materiał termoplastyczny. Oznacza to, że pod wpływem temperatury mięknie i odkształca się, a przy dużej wilgotności chłonie wodę z powietrza. W praktyce upał powyżej 30 stopni i wilgotność przekraczająca 60 procent to dla płyt warunki skrajnie niebezpieczne. Najczęstszy skutek to trwałe pofalowanie krążka, którego nie da się już uratować. Drugi problem to pleśń na okładkach i w rowkach, która pojawia się w ciągu kilku tygodni w zamkniętym, dusznym pomieszczeniu.

Okładki i wewnętrzne koperty to najsłabszy punkt w wilgotnym powietrzu. Karton chłonie wilgoć i szybko łapie pleśń, szczególnie gdy płyty stoją przy ścianie zewnętrznej. Warto raz w tygodniu przewietrzyć pomieszczenie w chłodniejszej części dnia, najlepiej rano, i sprawdzić, czy pod okładkami nie pojawiły się ciemne plamy. Do środka koperty nie wkładaj niczego, co zatrzymuje wilgoć. Jeśli zauważysz nalot na samej płycie, nie czyść jej na sucho — najpierw osusz krążek w przewiewnym miejscu, a dopiero potem użyj miękkiej szczotki antystatycznej.

Na co patrzeć przy pierwszym zakup

Gdzie trzymać płyty, żeby nie złapały fali Miejsce ma większe znaczenie niż sam sposób ułożenia. Unikaj kuchni, łazienki, pralni i nieogrzewanego garażu. Winyl nie znosi skoków wilgotności — okładki łapią pleśń, a sam krążek potrafi się wygiąć w łuk. Optymalnie jest w suchym pomieszczeniu o w miarę stałej temperaturze, z dala od kaloryfera, kominka i okna od południa. Nie stawiaj płyt na podłodze przy drzwiach balkonowych ani na szafie, gdzie latem zbiera się gorące powietrze. Jeśli masz jedną półkę i musisz wybierać, wybierz tę w środku pomieszczenia, nie przy ścianie zewnętrznej.

Podstawowa zasada przechowywania brzmi: płyty stoją pionowo, oparte o siebie równo, jak książki na półce. Nie mogą się przekrzywiać ani opierać o ścianę pod kątem. Jeśli ułożysz je pod skosem, ciężar kilkudziesięciu krążków zaczyna działać punktowo i po kilku miesiącach widać falę. Stos poziomy też jest zły — dolne płyty noszą ciężar górnych i odkształcają się trwale. Półka powinna być sztywna, wypoziomowana i wypełniona dość ciasno, żeby płyty nie przewracały się na boki, ale bez wciskania ich na siłę.