Ryzykowne kupno winyla: błąd, który niszczy igłę i płyty
Decyzja jest więc prosta, jeśli odpowiesz sobie na dwa pytania. Czy twój wzmacniacz ma wejście PHONO? Jeśli tak, kupuj gramofon z wyłączanym przedwzmacniaczem albo bez niego. Czy planujesz później zmieniać wzmacniacz lub wkładkę? Jeśli tak, wybierz konstrukcję z przełącznikiem, żeby nie zamykać sobie drogi. przechowywanie w małym mieszkaniu pozostałych przypadkach wbudowany przedwzmacniacz oszczędza miejsce, kable i jeden zakup — i to jest jego jedyna, ale wystarczająca zaleta.
Urządzenia oznaczone symbolem B3w to sprzęt elektroniczny, który reaguje na wilgoć podobnie jak każdy inny: skraplanie pary na płytkach, korozja styków i praca poza zakresem tolerancji to najkrótsza droga do awarii. Zanim zaczniesz walczyć z wilgocią, ustal, jaki poziom masz w pomieszczeniu i jaka jest różnica między powietrzem a powierzchnią urządzenia. Higrometr cyfrowy za kilkanaście złotych wystarczy; bez pomiaru działasz na wyczucie i zwykle przesadzasz w jedną stronę.
Analog brzmi inaczej, bo ma ograniczenia: szum, nierówną charakterystykę i mechaniczne zużycie. To nie wada, którą trzeba naprawiać, tylko część doświadczenia. Ustaw realistyczne oczekiwania: taśma zużywa się z każdym odtworzeniem, a lampy mają skończoną emisję. Zamiast kolekcjonować wszystko naraz, wybierz jedno urządzenie i doprowadź je do porządku. Wtedy różnica między analogiem a plikiem będzie słyszalna bez walki ze sprzętem.
Zacznij od ustalenia, co masz na końcu toru. Jeśli dysponujesz wzmacniaczem zintegrowanym lub amplitunerem z wejściem oznaczonym jako PHONO, przedwzmacniacz w gramofonie jest zbędny, a często szkodliwy. Sygnał z wkładki przechodzi wtedy przez dwa stopnie wzmocnienia zamiast jednego — łatwo o przesterowanie i szumy. W takim układzie szukaj gramofonu bez wbudowanego przedwzmacniacza albo kup model z przełącznikiem, który pozwala go wyłączyć.
Pułapka, przez którą większość kupujących przepłaca Najczęstszy błąd to ocena płyty wyłącznie po okładce. Zadrapana, zabrudzona koperta może skrywać idealny nośnik, a lśniąca okładka — zniszczony winyl. Dlatego pytaj o stan nośnika osobno, a nie o „stan ogólny". Jeśli kupujesz na odległość, poproś o zdjęcia rowków pod światłem i krótki filmik z odtwarzania. Sprzedawca, który unika takich próśb, zwykle ma coś do ukrycia.
Zawsze oglądaj winyl pod światło, pod kątem, nie prosto z góry. Rysy powierzchowne, które widać tylko pod kątem, często są niesłyszalne. Groźniejsze są rysy biegnące w poprzek rowków i białe, matowe ślady po zużytej igle. Sprawdź też, czy płyta nie jest falista — połóż ją na płaskiej powierzchni i popatrz pod światło. Delikatna falistość bywa nieszkodliwa, ale wyraźne „wanny" potrafią wyrzucać ramię z rowka.
Nie kupuj płyty bez sprawdzenia jej na sprzęcie, jeśli masz taką możliwość. Odsłuchaj początek i koniec każdej strony — tam najczęściej wychodzą skazy. Zwróć uwagę na trzaski, które powtarzają się w tym samym miejscu przy kolejnych obrotach, oraz na przeskoki ramienia. Pojedynczy trzask może być winą brudu, ale powtarzalny „cykl" to uszkodzenie rowka. Zanieczyszczenia usuń przed oceną delikatną szczotką, nie palcami.
Nakładaj płyn oszczędnie — kilka kropel na obwodzie, nie chlustaj. Szczotkę prowadź po łuku, zgodnie z kierunkiem rowka, lekkim dociskiem, ale bez szorowania. Ruchy wykonuj od środka ku krawędzi i z powrotem, równolegle do promienia. Jeśli płyn zaczyna gęstnieć w kałuże, to znak, że jest go za dużo. Po przejściu całej powierzchni od razu zbieraj nadmiar suchą, czystą częścią szczotki lub chłonną ściereczką. Nie pozwól, by płyn zasychał na płycie — osad z resztek i wody zostaje w rowku i trudno go potem usunąć.
Obejrzyj też etykiety i środek płyty. Ślady po wielokrotnym zdejmowaniu i zakładaniu, przetarcia przy otworze oraz odstające fragmenty etykiety to sygnały, że płytę często odtwarzano niedbałe. Sprawdź, czy otwór jest równy i czy płyta nie ma pęknięć biegnących od środka. Pęknięcie w tym miejscu praktycznie dyskwalifikuje egzemplarz, nawet jeśli płyta jeszcze gra.
Na koniec: sprawdź, czy płyta jest kompletna. Brakująca wkładka, wkładka z inną wersją wydania albo podmieniona okładka to klasyka przy sprzedaży używanych. Porównaj numer katalogowy meble na wymiar etykiecie i okładce. Jeśli kupujesz na giełdzie, ustal cenę po obejrzeniu, a nie przed — i nie daj się namówić na zakup „w ciemno" pod pretekstem, że zaraz ktoś inny ją weźmie. Spokojna weryfikacja z pośpiechem.
Kupowanie używanych winyli to często polowanie na okazje, ale właśnie tam najłatwiej o wpadkę. Zanim zaczniesz przebierać w kartonach, ustal, po co kupujesz płytę: do słuchania czy do kolekcji. Od tego zależy, jak surowo oceniasz stanokładki i nośnika. Płyta z przetarciami może grać świetnie, a egzemplarz wyglądający jak nowy może mieć skazę słyszalną przy każdej próbie odsłuchu.