Osiemdziesiąt siedem ciast i błąd, który psuje pierwsze smażenie

Z Mazovia

Za mało tłuszczu też jest błędem. Placek przywiera, rwie się przy obracaniu, a przypalona powierzchnia nadaje gorzki posmak. Minimum to cienka warstwa, która pokrywa dno patelni, ale nie tworzy kałuży. Patelnię z powłoką nieprzywierającą wystarczy przetrzeć tłuszczem raz, przed pierwszym plackiem. Stalową lub żeliwną trzeba nagrzać i dopiero wtedy dodać tłuszcz — zimny tłuszcz na zimnej patelni przywiera razem z ciastem.

Faworki wychodzą z tłuszczu ze złotym środkiem i brunatnymi, niemal przypalonymi brzegami. Wygląda to nieestetycznie, a smak zdradza gorycz. Najczęściej wina nie leży w samej temperaturze smażenia, choć ta bywa współwinna. Problem zaczyna się wcześniej, przy wałkowaniu i wykrawaniu ciasta. Brzeg każdego paska to miejsce, gdzie ciasto zostało przecięte ostrzem i gdzie odsłonięta jest jego struktura. Jeśli jest zbyt grube, źle wyrobione albo podsypane mąką, brzeg przysmaża się niż środek.

Temat „87 ciasta przed pierwszym sma" brzmi jak wynik ćwiczenia z cierpliwości: osiemdziesiąt siedem prób, zanim patelnia w ogóle się rozgrzeje. W praktyce chodzi o coś prostszego i bardziej ryzykownego — o pierwsze smażenie po długim okresie przygotowań, prób i poprawek. przechowywanie w małym mieszkaniułaśnie w tym momencie najłatwiej zaprzepaścić całą wcześniejszą pracę, bo większość osób skupia się na cieście, a nie na tym, co dzieje się z tłuszczem i temperaturą.

Pierwszy sygnał to brak kształtu. Dobrze wyrobione ciasto drożdżowe na pączki powinno dać się zebrać w kulę, która trzyma formę i tylko lekko się rozpływa, gdy odstawisz ją na blat. Jeśli po wyrobieniu rozpływa się jak gęsty kleik i nie da się uformować z niego kuli, to znak, że płynu było za dużo albo mąki za mało. Uwaga na drugą stronę: ciasto może być lepkie, ale wciąż zwarte. Lepkość sama w sobie nie jest błędem, brak struktury już tak.

Kluczowy jest punkt dymienia w praktyce domowej kuchni. Smalec dobrze znosi wyższe temperatury, więc skórka może się smażyć agresywniej — szybciej traci wodę, mocniej się napręża i pęcherze robią się większe, a przy tym bardziej kruche. Olej rzepakowy przy zbyt wysokiej temperaturze zaczyna się rozkładać i dymić, więc zwykle smaży się w nieco niższym zakresie. Skórka wtedy wysycha wolniej, bywa twardsza niż krucha i łatwiej nasiąka tłuszczem. Błąd numer jeden to wrzucanie skórki na zimny tłuszcz — w obu przypadkach kończy się to tłustą, gumowatą powierzchnią.

Na koniec kwestia wykończenia. Pączki z piekarnika najlepiej smakują polukrowane albo obsypane cukrem zaraz po przestygnięciu — wtedy powierzchnia jest jeszcze lekko wilgotna i polewa się trzyma. Jeśli zostawisz je do całkowitego ostygnięcia bez przykrycia, skórka przeschnie i żadna polewa tego nie uratuje. Przechowuj je pod ściereczką lub w zamkniętym pojemniku; odzyskają miękkość i będą przypominać wypiek z dobrej piekarni, choć bez smażonej obwódki.

Pierwszy błąd to wrzucenie ciasta na tłuszcz, który jeszcze nie osiągnął właściwej temperatury. Ciasto zaczyna wtedy pić tłuszcz, rozłazi się i przywiera do dna. Zanim cokolwiek trafi na patelnię, rozgrzej tłuszcz spokojnie i sprawdź go kroplą ciasta: ma zasyczeć od razu i wypłynąć, a nie rozpełzać się w kałużę. Jeśli kropla opada na dno i leży, temperatura jest za niska. Jeśli tłuszcz dymi, jest za wysoko — zdejmij patelnię na chwilę i zmniejsz ogień.

Uważaj też na grubość. Zbyt gruby placek nie zdąży dojść w środku, zanim spód się przypali. Rozwałkuj ciasto cieniej, niż podpowiada intuicja, i nakładaj mniej nadzienia, niż się wydaje potrzebne. Nadmiar farszu wypływa, brudzi tłuszcz i psuje kolejne partie. Jeśli ciasto zawiera dużo cukru, smaż na nieco niższym ogniu — cukier szybko ciemnieje i daje gorzki posmak.

Nie zapomnij o osuszaniu i studzeniu. Wyłóż gotowe ciasta na papier lub kratkę, żeby oddały nadmiar tłuszczu, i nie układaj ich jedno na drugim, bo para zrobi je miękkimi i wilgotnymi. Po każdej partii usuń z tłuszczu resztki i drobiny, które przypalają się i przenoszą gorzki smak na następne ciasta. Jeśli tłuszcz wyraźnie ściemniał, wymień go.

I jeszcze jedno: nie smaż wszystkiego tuż przed podaniem. Pierwsze partie warto sprawdzić na jednym cieście próbnym — ocenisz temperaturę, grubość i ilość nadzienia, zanim zaangażujesz całą porcję. Ten jeden mały test oszczędza nerwów i ratuje resztę.

Za dużo na raz, czyli najczęstsza przyczyna zakalca Drugi typowy błąd to przeładowanie patelni. Osiemdziesiąt siedem ciast kusi, żeby smażyć szybko i dużo naraz, ale każde ciasto oddaje ciepło tłuszczowi. Gdy ułożysz ich zbyt wiele, temperatura spada, smażenie zamienia się w duszenie, a środek pozostaje surowy, gdy wierzch już się zrumienił. Zostaw między ciastami pustą przestrzeń i smaż partiami. Lepiej dłużej i równo niż szybko i nierówno.